الغنى ( 10 ) ، و إن عضتّه الفاقة شغله البلاء ( 11 ) ، و إن جهده الجوع قعد به الضّعف ( 12 ) و إن أفرط به الشّبع كظتّه البطنة ( 13 ) ، فكلّ تقصير به مضرّ ، و كلّ إفراط له مفسد 7402 . 22 - من مات قلبه دخل النّار 8302 . 23 - من سكن قلبه العلم باللهّ سكنه الغنى عن خلق اللّه 8896 . آورد ( 10 ) و اگر فقر و فاقه آن را بگزد بلا و سختى او را مشغول سازد ( ديگر به امر معاش خود نپردازد ) ( 11 ) و اگر گرسنگى آن را به زحمت اندازد ناتوانى آن را بنشاند ( 12 ) و اگر سيرى آن از حد بگذرد پرى و امتلاء شكم آن را به تعب اندازد ( 13 ) پس هر تقصيرى ( و تفريطى ) نسبت به آن ضرر رساننده ، و هر افراطى آن را فاسد كننده خواهد بود . ( علامه بزرگوار خوانسارى تمام فرازها را مقابل هم انداخته و آنها را افراط و تفريط به حساب آورده و حد وسط ميان آنها را حكمت بيان داشته ، و فرموده تنها جمله‌اى كه نقطه مقابل ندارد ، جمله ( 8 ) مى باشد و نسبت به ابن ابى الحديد اعتراض دارد كه ايشان گفته هر كدام از اين فرازها مطلب مستقلى خواهد بود نظرى در آنها به ضد و نقيض نيست ، علاّمه مزبور فراز اول را افراط در اميد به مرتبه‌اى كه به غير خدا نيز اميدوار است كه منشاء طمع و حرص خواهد بود دانسته و فرموده در فراز سوم تفريط در آنست كه يأس از رحمت خدا باشد و حكمت ميانه آنهاست ، و فراز چهارم افراط ، و پنجم تفريط يعنى خشم و رضا مندى ، و فراز ششم غلبه ترس ، و فراز هفتم ايمنى و فراز نهم افراط در توانگرى ، و فراز دهم تفريط در وقت درويشى ، و فراز يازدهم ناتوانى در حال گرسنگى ، و در فراز دوازدهم ثقل و سنگينى است در حال سيرى ، و فراز هشتم بدون ضد خواهد بود و امكان دارد كه از زبان راوى سقط شده باشد ) . 22 - هر كه دلش مرده باشد داخل آتش ( جهنّم ) گردد . 23 - هر كه علم به خدا ( به اين كه اوست كه به تنهائى در جهان وجود مؤثر است